Πολιτική

η πολιτική των κανονιοφόρων
ως μέσο άσκησης πίεσης των δανειστών

Οι αξιότιμοι κύριοι Δανειστές*

Συνεργάτης του πρώτου μνημονιακού πρωθυπουργού της σημερινής ευτελισμένης Ελλάδας και παραδόξως, έμμεση συνεργάτης του σημερινού αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης – και πιθανότητα επόμενου, ελέω Δανειστών, πρωθυπουργού – , όταν αυτός διετέλεσε υπουργός «μεταρρυθμιστικής τάχα πολιτικής», μου έλεγε, με νόημα, πως δεν είναι δυνατόν η Χώρα (εννοούσε, οι πολιτικές ηγεσίες – πολιτική αριστοκρατία), να αγνοεί τον «διεθνή παράγοντα», υπερασπιζόμενη την πολιτική τόσο του ανωτέρω πρωθυπουργού, όσο και του τότε υπουργού και νυν αρχηγού και καταφερόμενη, παράλληλα, κατά της πολιτικής του τελευταίου αυτόνομου πρωθυπουργού του κατ’ επίφαση ανεξάρτητου Κράτους μας, την οποία υπερασπιζόμουν εγώ. Με αφορμή αυτήν την διάσταση απόψεων, ας ρίξουμε μια ματιά στο παρελθόν, αναζητώντας κοινά σημεία στο αέναο, καθώς φαίνεται, ελληνικό πρόβλημα.

Ιωάννης Λιάκουρας

(υποσημείωση: τα ονόματα δεν έχουν καμία απολύτως σημασία. Σημασία έχει η ουσία και το βάθος του προβλήματος)  

Οι Άγγλοι φοβούνταν πάντοτε μήπως το μικρό ελληνικό έθνος εξελιχθεί σε ανταγωνιστικό κράτος στην ανατολική Μεσόγειο[1]. Πρέπει γι’ αυτό να παραμείνει σε ημιάγρια κατάσταση. Σταθερή και συνεπής η βρεταννική πολιτική. Ο υπουργός Εξωτερικών, έως το 1822, Κάστλρη, ήθελε μια Ελλάδα «ακίνδυνη και χωρίς ψυχή, όπως οι φυλές του Ινδοστάν»[2]. Η Ελλάδα έπρεπε να γίνει αποικία ή τουλάχιστον προτεκτοράτο, ποτέ ελεύθερη και ανεξάρτητη. Ο Άγγλος πρεσβευτής στην Αθήνα, Λάιονς, έλεγε το 1841 στον πρεσβευτή της Αυστρίας Πρόκες – Όστεν: «Ελλάδα πραγματικά ανεξάρτητη αποτελεί κάτι παρανοϊκό. Η Ελλάδα είναι ή ρωσική ή αγγλική. Και επειδή δεν μπορεί να είναι ρωσική πρέπει να είναι αγγλική»[3] .

Δέκα χρόνια αργότερα, η Ελλάδα θα γευτεί την ωμή βία της Μ. Βρεταννίας. Το 1850, για να ικανοποιηθούν παράλογες απαιτήσεις υπηκόων της και να αποκατασταθεί «ηθική βλάβη» από το ελληνικό Δημόσιο, κηρύσσεται ναυτικός αποκλεισμός της χώρας. Δεν αναγνώριζαν οι Άγγλοι ούτε των ελληνικών Αρχών τα μέτρα ούτε τις δικαστικές αποφάσεις.

Αυτή η ναυτική εκστρατεία για παράλογη υπεράσπιση ιδιωτικών συμφερόντων ήταν μια τρομοκρατική ενέργεια για να αποκατασταθεί η αγγλική επιρροή στην Ελλάδα που είχε εξασθενίσει επί πρωθυπουργίας του γαλλόφιλου Κωλέτη, με άσκηση ωμής βίας και επίδειξη ισχύος. Δεν αρκούν πια οι επεμβάσεις διαμέσου του «αγγλικού κόμματος». Τον λόγο έχουν οι μοίρες των κανονιοφόρων. Αφηγείται ο Μακρυγιάννης: «Τότε ο Παλμερστον ετοιμάζει ένα σημαντικόν στόλον με βατζέλα, με φρεγάδες, με μπρίκια και με στρατεύματα κι’ ο Πάρκερ ναύαρχος κι’ έρχονται εις τον Πειραιά κι’ Αμπελάκια να μας κάνουν στενόν μπλόκο με τον λόγον ότι ζημιώσαμεν τον Οβραίον και τον Φινλάυ … Και παίρνουν όλα τα εθνικά πλοία καιτα εμπορικά κι’ αφανίζουν το εμπόριον γενικώς και τους δυστυχισμένους τους νησιώτες». «Και ένας μεγάλος στόλος των σκύλων, μας έχουν μπλόκον, οπούναι περίπου από τρεις μήνες και μας επήραν όλα τα καράβια και μας κατακερμάτισαν όλο το εμπόριον και τζαλαπάτησαν την σημαίαν μαςκαι πεθαίνουν της πείνας οι άνθρωποι των νησιών και εκείνοι οπούχουν τα καράβια και γκιζερούν εις τους δρόμους και κλαίνε με μαύρα δάκρυα».

«Τζαλαπάτησαν την σημαίαν μας», γράφει περίλυπος ο στρατηγός. Τριανταπέντε χρόνια αργότερα, το 1885,επί πρωθυπουργίας Χαρ. Τρικούπη, επειδή ένας χωροφύλακας «απώθησε βιαίως» τον Άγγλο επιτετραμμένο που θέλησε να περάσει από απαγορευμένη περίοχη στο Λυκαβηττό – υπήρχε φυτώριο – η πρεσβεία ζήτησε με διακοίνωση δημόσιο εξευτελισμό της ελληνικής σημαίας. Και ο πρωθυπουργός δέχτηκε την εκβιαστική και τρομοκρατική αξίωση για «ηθική ικανοποίηση»

…

Οι Δυνάμεις επέβαλλαν τη θέλησή τους με τη βία και την τρομοκρατία και μεταχειρίζονταν την Ελλάδα ως αποικία. … Κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο … η Ελλάδα επωφελείται από τη ρωσοτουρκική ρήξη και επιχειρεί εθνική δράση στις υπόδουλες περιοχές. … Οι Άγγλοι σπεύδουν με διακοίνωση να προειδοποιήσουν την ελληνική κυβέρνηση ότι οι Μεγάλες Δυνάμεις, τώρα περισσότερο από κάθε άλλη φορά, υποστηρίζουν την ακεραιότητα και ανεξαρτησία της τουρκικής αυτοκρατορίας. Ακολουθεί  συλλογική τελεσιγραφική διακοίνωση των πρεσβευτών των τεσσάρων τουρκόφιλων Δυνάμεων (Αγγλίας, Γαλλίας, Αυστρίας και Πρωσσίας) που προκαλεί λαϊκές αντιδράσεις και πατριωτικό παροξυσμό. Η κυβέρνηση απαντά ότι οι εξεγέρσεις στις τουρκοκρατούμενες περιοχές οφείλονται στην καταπίεση. Τελικά, οι Αγγλογάλλοι συμπολεμιστές των Τούρκων στην Κριμαία επεμβαίνουν δυναμικά. Τον Μάιο του 1854 αποβιβάζονται στον Πειραιά …

Μ’ όλο που οι δύο Δυνάμεις επέβαλαν στον Όθωνα κυβέρνηση της αρεσκείας τους – οι Άγγλοι «διόρισαν» τον Μαυροκορδάτο, οι Γάλλοι τον Καλλέργη – οι επικεφαλής του στρατού κατοχής μεταχειρίζονταν την Ελλάδα ως αποικία …

Και ενώ στην Κωνσταντινούπολη ο Άγγλος πρεσβευτής Ερρίκος Μπάλβερ «ενέδυε τον σουλτάνον το πολυτιμώτατον των παρασήμων του Ην. Βασιλείου»[4] και η Τουρκία γίνεται πανηγυρικά δεκτή στην ευρωπαϊκή οικογένεια, στην Αθήνα ο Άγγλος πρεσβευτής Βάις παρουσιάζεται στον Όθωνα και υπενθυμίζει με αυθάδεια την ελληνική υποτέλεια. Οι αξιώσεις των Δυνάμεων διατυπώνονται με ωμότητα και αυταρχισμό: «Οι Δυνάμεις ίδρυσαν ανεξάρτητο βασίλειο και του έδωσαν ηγεμόνα. Έχουν λοιπόν δικαίωμα να αξιώσουν από τους Έλληνες αισθήματα ευγνωμοσύνης και σεβασμό των συμφερόντων τους. Έπειτα, μη λησμονείτε ότι οι Δυνάμεις είναι Δανειστές σας …

* Κυριάκου Σιμόπουλου, "Ξενοκρατεία, μισελληνισμός και υποτέλεια", σ. 532 κ. επ., Αθήνα 1990

[1] Ο κίνδυνος είναι ορατός για τις δυτικές δυνάμεις. Προοδεύει ο Ελληνισμός στον εμποροναυτικό τομέα, της Διασποράς κυρίως … Στα μισά του ΙΘ΄ αιώνα οι ελληνικέ παροικίες κυριαρχούσαν στην βαλκανική οικονομία. Ελληνικά τα 2.000 από τα 3.000 πλοία που εκτελούσαν τις μεταφορές στον Δούναβη. Το 1841, στην Αλεξάνδρεια, το ελληνικό εμπόριο κάλυπτε το ένα τρίτο του συνολικού. Ο ελληνικός εμπορικός στόλος αναπτυσσόταν σταθερά, παρά τις αντιξοότητες: 1838 χωρητικότης 85.000 τόννοι, 1850 270.000, 1866 330.000, 1870 404.000 …

[2] Κ. Τάκερμαν, «οι Έλληνες της σήμερον», Αθήναι 1877, σ. 111. Έλεγε ο Καποδίστριας στον απεσταλμένο του φιλελληνικού κομιτάτου του Λονδίνου, συνταγματάρχη, Λ. Στανχόουπ : «Έσεις οι Άγγλοι θέλετε να μεταβάλετε την Ελλάδα σε Ινδοστάν» (Αν. Λιγνάδης, «το πρώτον δάνειον της Ανεξαρτησίας», Αθήναι 1970, σ. 200)

[3] Π. Καρολίδης, «Σύγχρονος ιστορία των Ελλήνων», τ. Β’, σ. 387

[4] Το παράσημο της περικνημίδος

φιλοσοφία

Περί σύμπαντος κόσμου[1]

Η αιώνια έλξη των δύο φύλων

«Ο σκοπός της ανθρώπινης ζωής βρισκεται στο ότι στην ψυχή μέσα είναι χαραγμένη όλη η τάξη του Σύμπαντος και των αιτίων του»

Θωμάς Ακκινάτος

Κάποτε για μια στιγμή πρέπει να φύγη από μέσα μας η χαρά για τον κόσμο, να ξεχάσωμε ότι υπάρχομε και γενικά να γίνη μέσα μας προβληματικό ή καλλίτερα να χαθή κάθε τι που είναι γήινο, για να μπορέσωμε να πάρωμε ιδέα τι άβυσσο και τι ύψος είναι η Δημιουργία και σε ποια πληρότητα και μαζί σε ποιο κενό και ποιο αχανές είμαστε τοποθετημένοι, για να αισθανθούμε μ’ αυτό ένα εσωτερικό δυνατό κλονισμό.

…

Ο Θεός για όρια βάζει στο Σύμπαν τα όριά Του. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι ένας εξευτελιστικός περιορισμός κι’ ένα ταπεινωτικό στένεμα, αλλά απόλυτα και πραγματικά θεϊκά όρια, είναι το πλάτυσμα της επίγειας μικρότητας, το τέλειο μέτρο, το πράγματι ωφέλιμο, το χόρτασμα της ζωής της Πλάσης. Το μέγεθος της Πλάσης περιορίζεται από τον Θεό κι όχι απ’ το Μηδέν.

…

Ο Θεός έκαμε την Πλάση.

… Η Πλάση χωρίς τον άνθρωπο δεν θάταν ούτε τέλεια ούτε αρκετά θεία. Για να πάρη τη μακάρια απάντηση των έργων της Πλάσης έκαμε ο Θεός τον άνθρωπο. Απ’ τον άνθρωπο, που με τις αισθήσεις του κατανοεί κι’ αντιλαμβάνεται τον κόσμο, για να τον ξαναφέρη πνευματικά στο Θεό, παίρνει το Σύμπαν συνείδηση, φωνή και λόγο. Ο άνθρωπος πρέπει να πη το Αμήν της Δημιουργίας. Από το χώμα κι’ απ’ τα υλικά του Σύμπαντος δημιουργείται κι’ ανυψώνεται …

… Κι’ όλο τον πλούτο της ύπαρξής του και την ευτυχία γιατί πλάστηκε, που έχει ο άνθρωπος, τα πήρε χωρίς να κοπιάση και χωρίς να τα ζητήση. Ο Θεός τάδωσε μόνος του στο καλλίτερο απ’ τα πλάσματά του. Δεν υπάρχει κανένα άλλο σημάδι που νάχη βαθύτερο νόημα για την αυταπάρνηση και την εγγύτητα του Θεού προς τον άνθρωπο, απ’ τον βαθύ, απόκοσμο κι’ αδιατάρακτο ύπνο του Αδάμ, που στο ξύπνημά του παίρνει για δώρο την Εύα. … Γι’ αυτό η γυναίκα απ’ αρχής και για πάντα είναι για τον άνδρα κυριολεκτικά θεϊκός φύλακας, επάνοδος στη γαλήνη, αληθινά θεϊκό δώρο, που πρέπει να προσμένη, να χαίρεται και βαθειά να κατανοή.

«Και κατέπαυσεν ο Θεός τη ημέρα τη εβδόμη από πάντων των έργων αυτού, ων εποίησε»

---

[1] Ρισάρ Σαττελμαίρ, «Η Γένεση του Σύμπαντος», τυπογραφείο Χέρντερ, Φράιμπουργκ, 1943

στην εσχατιά της Ευρώπης

«Οι ημέτεροι πολιτικοί όχι μόνον αγνοούσι και απεχθάνονται την ιστορίαν αλλά τρέφουσι προς αυτήν βαθυτάτην περιφρόνησιν»

Δημ. Βερναρδράκης, σε κριτικό του σημείωμα για το έργο του Ν. Δραγούμη «Ιστορικαί Αναμνήσεις», 1874

Στο δραματικό χρονικό δύο χιλιετιών ο ελληνισμός αντιστάθηκε εναντίον επιδρομέων και κατακτητών, αγωνίσθηκε εναντίον της ξενοκρατίας. Απέφυγε τον εκρωμαϊσμό, τον εκλατινισμό και τον εξισλαμισμό γιατί υπερασπίσθηκε την πολιτιστική παράδοση και την ελληνικότητά του. Αλλά η μεταπελευθερωτική υποτέλεια και κυρίως η εξάρτηση … άφησε βαθειές ουλές στο εθνικό σώμα. Ευτέλισε τον δημόσιο βίο και εξαχρείωσε την ελληνική κοινωνία. Άνοιξε βαθύ χάσμα μεταξύ κράτους και πολιτών, καλλιέργησε τεχνητό κλίμα μισαλλοδοξίας, επέφερε τον εκχυδαϊσμό αρ΄χων και αξιών, την ηθική διάβρωση του ατόμου, το φίλαυτον, το ακήδεστον, το απροσδιόνυσον, την πολιτική νηπιότητα και την πνευματική ραστώνη.

Και τώρα, στο πέρασμα προς την Τρίτη χιλιετία, ο ελληνισμός αντιμετωπίζει τη χειρότερη δοκιμασία της ιστορίας του. Το έθνος με τις πλουσιότερες και συνταρακτικότερες εμπειρίες απειλείται με ολοσχερή εκδυτικισμό, με αφανή και βουβή απορρόφηση και σύντηξη στο σύστημα των ανισοτήτων, όπου κυριαρχούν και αλληλομάχονται οι οικονομικοί και πολιτικοί βροντόσαυροι. Απειλείται δηλαδή με πολιτιστική αλλοτρίωση και αφελληνισμό. Για να καταντήσει το ελληνικό έθνος μια ασήμαντη επαρχία στην εσχατιά της ευρωπαϊκής ηπείρου που θα μιλάει μια νεκρή μεσογειακή διάλεκτο. Σ’ αυτή τη χώρα άλλοι θα αποφασίζουν για τις ελευθερίες και το βιοτικό επίπεδο του λαού. Αλλά ο τόπος αυτός δεν θα είναι πια Ελλάδα.

·        

Κυριάκου Σιμόπουλου, «Ξενοκρατία, μισελληνισμός και υποτέλεια», σ. 21, Αθήνα 1990 

Ελληνική ιστορία

Υπάρχει Θεός και θυμάται[i]

… έσπασε το μέτωπο … Καταστροφή …

Οι ειδήσεις μαύρα κοράκια μοναχικά κι άλλοτε κοπαδιαστά, έριχναν τον φόβο στον ουρανό του χωριού.

Έκαναν βόλτες στα στόματα, γεννοβολούσαν κι ύστερα τεράστια μαυροπούλια ξανάπαιρναν το δρόμο. Περνούσαν τη Χίο, άγγιζαν στην Ελλάδα και συνέχιζαν το ταξίδι εις τας Ευρώπας, τα χυδαίας, τας τουρκικάς στο θρήσκευμα και στο πολίτευμα χριστιανάς, να κρώζουν για έλεος και βοήθεια απλοϊκών, γλυκόκαρδων ανθρώπων.

…

-          Φευγάτε ! Τί κάθεστε ; Οι τσέτες κατεβαίνουν με τσεκούρια.

…

-          Στη Σμύρνη μεγάλο κακό. Ήμουν εκεί. Καΐκια φεύγουν φορτωμένα φοβισμένους ανθρώπους κι άλλα αράζουν και ξεφορτώνουν σακιά σταφίδες. Ένας Θεός γνωρίζει μονάχα «τι μέλλει γενέσθαι».

…

Ο Τούρκος κατεβαίνει … νικητής και τροπαιούχος, με την αβάντα των αγγλογάλλων.

…

Οι σκλάβοι ελευθερώνονται. Οι δούλοι ποτέ τους.

Απομακρύνθηκε μ’ εκείνο το ίσιο αγρoτικό του βήμα. Ψηλός και λαμπερός μέσα στην απόφαση της εκλογής του για ζωή και θάνατο. Μια θυσία χωρίς αντίκρυσμα, γιατί αυτοί που μας διαφεντεύουν, ανάξιοι κι ανίκανοι, ανιδέατοι, δούλοι των ξένων, στείροι και στεγνοί καθώς είναι, δανείζονται από τους φραγκολεβαντίνους ιδέες και γνώμες και μ’ αυτές προσπαθούν να κουμαντάρουν τον Ελληνισμό και τους Έλληνες.

…

-          Σφαγείο τ’ Αλάτσατα …

-          Ατιμία.

-          Πολλοί τρελάθηκαν απ’ τα μαρτύρια.

…

-          Θρήνος, σας λέω.

-          Με τους Τούρκους είναι Γάλλοι και Άγγλοι και Ιταλοί ντυμένοι τσέτες. Το τί γίνεται …

-          Δεν βλέπει ο Θεός, δεν λυπάται ;

…

-          Τούρκος είναι, σας λέω. Στη Σμύρνη τους είδα μέσα απ’ το καΐκι του νονού μου. Είχαν πιάσει θέσεις στην πόλη κι όπου έβλεπαν ψυχή, μπαμ και κάτω. Και δίπλα τους ήταν Γάλλοι και Ιταλοί και Εγγλέζοι και δεν τους εμπόδιζαν. Άνομοι, είπα, θα τα πληρώσετε μια μέρα. Υπάρχει Θεός και θυμάται.

…

---

[i] Γεωργή Διλμπόη, «ο άνεμος της παλληκαριάς», σ.σ. 19, 20, 35, 44, 51, 66, εκδόσεις άλφα πι, Χίος 2015

Ελλήνων ιστορία

Η αποτυχία στην Ευρώπη[i]

Προετοιμασίες για την εισβολή

Παρά την απειλή που αντιμετώπιζαν, οι Έλληνες δεν κατάφεραν να σχηματίσουν μια αποτελεσματική αντιπερσική συμμαχία. Φυσικά, όλοι απευθύνθηκαν για συμβουλές στους Δελφούς, όπου ο Απόλλωνας τούτη τη φορά υπερέβαλλε εαυτόν. Στους Σπαρτιάτες, τους οποίους είχε ήδη προειδοποιήσει ο Δημάρατος, η Πυθία είπε πως ο εχθρός που ερχόταν είχε τη δύναμη του Δία και δεν μπορούσαν να τον σταματήσουν ούτε ταύροι ούτε λιοντάρια. Ακόμα τους προειδοποίησε πως είτε θα καταστρεφόταν η πόλη τους είτε θα σκοτωνόταν ο βασιλιάς τους[ii]. Ο χρησμός προς τους Αθηναίους ήταν ακόμα πιο φρικτός : η Πυθία τους ρώτησε γιατί καθυστερούσαν και δεν έφευγαν τρέχοντας στην άκρη της γης, εγκαταλείποντας τα σπίτια και την πόλη τους. Η πόλη τους θα παραδινόταν στην φωτιά, τα τείχη και οι ναοί τους θα γίνονταν ολοκαύτωμα, μαύρο αίμα θα κυλούσε και αν ήθελαν να σωθούν θα έπρεπε να φύγουν αμέσως. Οι απεσταλμένοι ξαναγύρισαν στον ναό σαν ικέτες και παρακάλεσαν για ευνοϊκότερο χρησμό˙ και πάλι η Πυθία τους απάντησε πως έπρεπε να υποχωρήσουν μπροστά στον εχθρό και να εγκαταλείψουν τη γη τους, αν και τους έδωσε ελπίδα σωτηρίας «μέσα στο ξύλινο τείχος» και κατέληξε πως η ιερή Σαλαμίνα θα οδηγούσε στο χαμό πολλά παλικάρια˙ ο Θεμιστοκλής με κόπο κατάφερε να πείσει τους Αθηναίους πως με τα ξύλινα τείχη ο Απόλλωνας εννοούσε τον στόλο τους[iii]. Στο Άργος, το οποίο ήδη βάραιναν υποψίες πως επιζητούσε την περσική επέμβαση, μετά τη συντριπτική ήττα του από τη Σπάρτη, δόθηκε η συμβουλή να υιοθετήσει στάση ένοπλης ουδετερότητας[iv]. Στους Κρήτες, που ρώτησαν αν θα είχαν όφελος προσφέροντας βοήθεια στους Έλληνες της ηπειρωτικής χώρας, το μαντείο απάντησε ωμά να μην φανούν τόσο ανόητοι όσο τότε που είχαν προσφέρει βοήθεια στον Μενέλαο, στον Τρωικό πόλεμο[v]. Ο κερκυραϊκός στόλος προφασίστηκε κακοκαιρία για να μην ξεκινήσει[vi] . Ο Γέλωνας, ο τύραννος των Συρακουσών, υποσχέθηκε μεγάλη βοήθεια, με τον όρο να τον κάνουν αρχιστράτηγο, αλλά τελικά έστειλε μόνο τρία μικρά πλοία, που παρακολουθούσαν από μακριά την έκβαση της σύγκρουσης[vii].

Αποθαρρυμένοι από την απάθεια και, ακόμα χειρότερα, από την ενδοτικότητα των ολιγάριθμων Ελλήνων Δύσης, οι οποίοι διατηρούσαν ακόμα την ανεξαρτησία τους, τα μέλη της Ελληνική Συμμαχίας τρομοκρατήθηκαν ακόμα περισσότερο από την αυτοπεποίθηση του Ξέρξη, ο οποίος, όταν συνέλαβε τρεις κατασκόπους τους, στις Σάρδεις, το 481, αντί να τους τιμωρήσει, διέταξε μόνο να τους δείξουν τον τεράστιο στρατό του και κατόπιν τους άφησε ελεύθερους για να αναφέρουν στην πατρίδα τους όσα είχαν δει[viii].  Την άνοιξη του 480 ο περσικός στρατός ξεκίνησε από τις Σάρδεις … και …έφτασε τελικά στο Ίλιο. Το νερό του άλλοτε φημισμένου Σκάμαδρου αποδείχτηκε πολύ λίγο για να ξεδιψάσει όλο το περσικό στράτευμα. Ο Ξέρξης ανέβηκε στο πέργαμο (ακρόπολη) του Πριάμου, όπου θυσίασε χίλια βόδια στην Αθηνά του Ιλίου, ενώ οι Μάγοι πρόσφεραν σπονδές στους υπερασπιστές της Τροίας. Με τον τρόπο αυτό ο Ξέρξης αυτοανακηρύχτηκε πρωταγωνιστής ενός καινούργιου Τρωικού πολέμου.

---

[i] Αλβέρτου Όλμστηντ, ιστορία της Περσικής αυτοκρατορίας, σ.σ. 388-389, 1948 πανεπιστήμιο Σικάγου, 2002 βιβλιόπολις_Οδυσσέας

[ii] Ηρόδοτος, Ζ΄ 220, 239

[iii] Στο ίδιο, 139 κ.εξ.

[iv] Στο ίδιο, 148 κ.εξ.

[v] Στο ίδιο, 169

[vi] Στο ίδιο, 168

[vii] Στο ίδιο, 153, 157-158

[viii] Στο ίδιο, 146 κ.εξ.

Διπλωματική ιστορία

Ο ρόλος της αποφασιστικότητας στις διαπραγματεύσεις και το ζωτικό συμφέρον του κράτους

Ήδη, από τα πρώτα βήματά του, το ευρωπαϊκό οικοδόμημα γνώρισε δυνατούς κραδασμούς, εξαιτίας της επιθετικής οικονομικής πολιτικής της Γερμανίας και των δορυφόρων της. Στην μικρή Ευρώπη της δεκαετίας του ’60 κύριος αντίπαλος της Γερμανίας ήταν η Γαλλία. Με αφορμή το γράμμα των κειμένων των πρώτων συνθηκών, ο γερμανικός επεκτατισμός εκδηλώθηκε δι’ εφόδου κατά του προαιωνίου του εχθρού. Αγαθή τύχη θέλει την εποχή εκείνη το τιμόνι της Γαλλίας να κρατούν τα στιβαρά χέρια του γερόλυκου του β΄ παγκοσμίου πολέμου, στρατηγού Ντε Γκωλ. Ο πατριωτικός εθνικισμός που τον διακατείχε δεν θα επέτρεπε ποτέ στους Γερμανούς να αναλάβουν τα σκήπτρα της πρώιμης Ευρώπης. Η ρήξη ήταν αναπόφευκτη. Και μέσω της ρήξης, η Γαλλία κρατήθηκε ζωντανή για δεκαετίες. Ακολουθεί, στα γαλλικά, ένα πολύ μικρό απόσπασμα της εξιστόρησης των δραματικών εκείνων γεγονότων από τον Γάλλο ιστορικό Ντουροζέλ. Στην σημερινή δυσχερή συγκυρία, ίσως θα έπρεπε και η Πατρίδα μας να επανεκτιμήσει τα οφέλη που ενδεχομένως προσφέρει ο δρόμος της ρήξης, όταν θίγονται ζωτικά συμφέροντα του κράτους και του λαού.

Ιωάννης Λιάκουρας

Les ultimatums français[i]

De 1963 a 1966, la crise du Marché commun porta sur les revendications françaises en matière agricole. Le traité de Rome de 1957 avait prévu un plan d’ union douanière concernant les produits industriels, mais avait été peu explicite en ce qui concerne l’ agriculture. La France était la principale puissance agricole du Marché commun et sa population agricole atteignait encore 17% du total. L’ agriculture française était en pleine modernization et la production augmentait. Aux yeux du gouvernement français, il était donc essential que le Marché commun pût contribuer à résoudre le problem de l’ exportation des surplus agricoles. Or, quoique les prix agricoles fussent plus bas en France, aux Pays Bas et surtout en Italie qu’ en Allemagne, ils restaient supérieurs aux prix mondiaux ; faire du Marché commun une zone privilégiée pour les produits français correspondait  évidement à l’ intérêt national de la France. Alors que jusqu’ à present, les négociations entre partenaires du Marché commun s’ étaient déroulées dans une atmosphere de coopération , c’ est cette notion de l’ intérêt national qui va désormais domineer les débats. Au cours de négociations d’ ailleurs extrêmement techniques et compliquées, la France utilisa le système des ultimatums qui, en general, aboutirent in extremis à des compromise à la suite de discussions épuisantes qu’ on a affublées du nom de “marathons agricoles”.

---

[i] Jean-BaptisteDuroselle, Histoire diplomatique de 1919 à nos jours, jurisprudence générale dalloz, 10e edition, 1990, σελ. 695

Ομήρου Οδύσσεια

Στα παλάτια του Οδυσσέα[i]

Αφιερωμένο στη μνήμη της αρχαιολόγου και ανασκαφέως της Ιθάκης, Λίτσας Κοντορλή – Παπαδοπούλου

Ετούτα θα ‘ναι τα λαμπρά παλάτια του Οδυσσέα

Που ανάμεσα σε πάμπολα μπορείς να τα ξανοίξης.

Απ’ το ‘να στ’ άλλο μέσα πας, κ’ έχουν αυλή σιμά τους,

Με τείχισμα στεφανωτό και στεριωμένες πόρτες

δικάνατες˙ και ποιος μπορεί να τα καταφρονέση ;

Βλέπω και μέσα περισσοί πίνουν και τρώνε ανθρώποι˙

Καπνού προβάλλει μυρουδιά, κι ακούγονται της λύρας

Οι κόρδες, που οι αθάνατοι για τα τραπέζια ορίσαν.

---

[i] Ομήρου Οδύσσεια, σε μετάπλαση στη νεοελληνική από τον Αργύρη Εφταλιώτη και τον Ιάκωβο Πολυλά, ραψωδία ρ΄, στ. 264-271, Διαχρονικές εκδόσεις ΑΕ, Αθήνα 1998

ιστορία της διπλωματίας

Η σημασία της Ελλάδος

στις παραμονές του Ρωσσοτουρκικού πολέμου του 1877-1878[i]

Οι Ρώσσοι αντιλαμβανόμενοι την σπουδαιότητα της συμπράξεως των Ελλήνων κατά τον επικείμενον πόλεμον, εδεικνύοντο καθ’ ημέραν φιλοφρονέστεροι προς την εν Αθήναις κυβέρνησιν και προσεπάθουν να πείσουν του Έλληνας ότι η Ρωσσία ενδιεφέρετο δι’ αυτούς όσον και διά τους Σλάβους. Οι Άγγλοι τουναντίον δεν παρέλειψαν να παραστήσουν εις την Ελληνικήν κυβέρνησιν την υποχρέωσιν, ην είχε να εμποδίση παντί τρόπω τους εν Τουρκία Έλληνας από του να επαναστατήσουν εναντίον κυριάρχου, μεθ’ ου ο βασιλεύς Γεώργιος Α΄ διετέλει εν ειρήνη. Ούτως η Ελληνική κυβέρνησις, ευρισκομένη μεταξύ των παροτρύνσεων αφ΄ ενός της Ρωσσίας και αφετέρου των μέχρις απειλών ενίοτε εξικνουμένων συμβουλών της Αγγλίας, αμφεταλαντεύετο ως προς την στάσιν, ην έδει  να τηρήση. Οι διασταγμοί της δε ηύξησαν έτι μάλλον μετά την επίσημον πλέον κήρυξιν του Ρωσσοτουρκιού πολέμου. Βεβαίως αι ευχαί του έθνους ήσαν εν τω συνόλω υπέρ των ομοδόξων Ρώσσων. Αλλ’ η κυβέρνησις εδίσταζε να εμπλακή εις πόλεμον λόγω του απειλούμενου κινδύνου να ίδη τον τουρκικόν στόλον, ισχυρότερον τότε του ελληνικού και διοικούμενον υπό Άγγλου ναυάρχου διατελούντος εις την υπηρεσίαν του Σουλτάνου, βομβαρδίζοντα τους λιμένας και τα παράλια της Ελλάδος, κινδύνου εις ον προσετίθετο και ο προερχόμενος εξ ενδεχόμενης εν τω μέλλοντι υπέρ των Τούρκων ενεργού επεμβάσεως της Αγγλίας˙ εις όλους ήτο ακόμη ζωηρά η ανάμνησις του Κριμαϊκού πολέμου.

Ο βασιλεύς Γεώργιος Α΄ εθεώρησεν ότι εις τόσον κρισίμους στιγμάς επεβάλλετο ο σχηματισμός οικουμενικής κυβερνήσεως, συνεννούσης όλους τους εξέχοντσας πολιτικούς άνδρας της χώρας, και ούτω την 7 Ιουνίου 1877 ανέλαβε την αρχήν κυβέρνησις με πρόεδρον τον γηραιόν Κανάρην και με υπουργόν των Εξωτερικών τον Χαρίλαον Τρικούπην.

Το έργον της νέας κυβερνήσεως δεν ήτο ευχερές. Είχε να αναστυλώση την πίστιν της χώρας από οικονομικής απόψεως και να ανοίξη εις την Ελλάδα τας μεγάλας χρηματαγοράς του εξωτερικού, εις τρόπον ώστε να δυνηθή να επιβάλη τον σεβασμόν των δικαίων του έξω των συνόρων Ελληνισμού διά μιας ενόπλου ουδετερότητος και ενδεχομένου δι’ ενός πολέμου.

Καθ’ ον χρόνον η Αγγλία εξηκολούθει καταβάλλουσα πάσαν δυνατήν προσπάθειαν, ίνα παραμείνει η Ελλάς αδρανής, η Ρωσσία, φυσικώ τω λόγω, επεδίωκε να επιτύχη ακριβώς το αντίθετον.

---

[i] Μ.Θ. Λάσκαρι, «το Ανατολικόν ζήτημα, 1800-1923», σελ. 289-290, εκδόσεις Πουρνάρα, Θεσσαλονίκη 1978

η ιστορία διδάσκει

τον καιρό της αλλαγής ...

Βασίλειος ο Μακεδών[i]

Μόλις την υπέρτατη παρέλαβε εξουσία, προσκάλεσε αμέσως τη γερουσία και τους αξιωματούχους και άνοιξε το θησαυροφυλάκιο. Δεν βρέθηκε όμως τίποτα άλλο από τόσο απόθεμα χρημάτων παρά … τρία μονάχα κεντηνάρια. Εζήτησε λοιπόν ο βασιλιάς απογραφή εξόδων, κι’ όταν τη βρήκε σε κάποιον γέροντα ευνούχο και έμαθε πού πήγανε τα χρήματα, έθεσε προς συζήτηση το θέμα στους αρίστους. Κι’ όταν ψηφίστηκε απ’ αυτούς, όσοι κακώς τα χρήματα έλαβαν να τα επιστρέψουν στο δημόσιο, ο Βασίλειος την υπερβολική αυτή απαίτηση εμετρίασε κι’ έδωσε διαταγή να επιστρέψουν στο βασιλικό ταμείο τα μισά απ’ όσα ο καθένας είχε πάρει. Κι’ έτσι συνάχθηκαν για το δημόσιο τριακόσια κεντηνάρια χρυσού.

…

Μόλις την εξουσία έλαβε ο Βασίλειος, το πρώτο που έκαμε ήταν να επιλέξει για τα διάφορα αξιώματα ακέραιους ανθρώπους, που ήταν βέβαιο γι’ αυτούς ότι τα χέρια καθαρά είχαν φυλάξει από τα κέρδη τα αισχρά. Έπειτα για τη δικαιοσύνη εφρόντισε και την ισονομία των υπηκόων, προσέχοντας στην πράξη, ώστε οι φτωχότεροι να μην καταπιέζονται απ’ τους πλούσιους. Εξάλλου σε όλους έκαμε γνωστό διά διαταγμάτων, ότι η αδικία είναι ανάγκη να εκλείψει εντελώς. … Κατέβαινε επίσης σ’ αυτό που λέγουν Γενικό και εξέταζε τους φόρους που εισπράττει το δημόσιο, για να ελέγχει άδικες εισπράξεις και έτσι ερχόταν βοηθός σε όσους αδικούνταν.

---

[i] Ιωάννου Σκυλίτση, χρονογραφία, σε μετάφραση Διονυσίου Μούσουρα, σ.σ. 157, 158, εκδόσεις Μίλητος

πολιτική φιλοσοφία

Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας[i]

«Ηλίθιος ονομάζεται το άτομο που οι πράξεις του προκαλούν ζημιές σε ένα άλλο άτομο ή σε μια ομάδα ατόμων, χωρίς το ίδιο να αποκομίζει κέρδη, ενώ πιθανά να υφίσταται ακόμη και ζημιές»

Μετά τον Δαρβίνο γνωρίζουμε πως έχουμε κοινή καταγωγή με τα κατώτερα μέλη του ζωικού βασιλείου. Τα σκουλήκια, όπως και οι ελέφαντες, αναγκάζονται να υπομείνουν το καθημερινό τους μερίδιο από δοκιμασίες, παθήματα και κακουχίες. Τα ανθρώπινα όντα, όμως, έχουν το προνόμιο να είναι υποχρεωμένα να υπομείνουν ένα επιπλέον φορτίο, ένα πλεόνασμα βασάνων που δημιουργούνται καθημερινά από μία ομάδα ατόμων μέσα στο ίδιο το ανθρώπινο είδος. Αυτή η ομάδα είναι πολύ πιο ισχυρή από τη Μαφία …

Όπως όλα τα ανθρώπινα όντα, έτσι και οι ηλίθιοι άνθρωποι παρουσιάζουν τεράστιες διακυμάνσεις αναφορικά με τη δυνατότητά τους να επηρεάζουν τους συνανθρώπους τους. Ορισμένοι ηλίθιοι άνθρωποι υπό φυσιολογικές συνθήκες προκαλούν μόνο περιορισμένες ζημιές, ενώ άλλοι καταφανώς επιτυγχάνουν να προκαλούν ανείπωτες και εκτεταμένες καταστροφές όχι απλά σε ένα ή δύο άτομα, αλλά σε ολόκληρες κοινότητες ή κοινωνίες. … το δυναμικό ενός ηλίθιου ατόμου σχετίζεται με την ισχύ και τις ευθύνες της θέσης που καταλαμβάνει στην κοινωνία. Μεταξύ των γραφειοκρατών, των στρατηγών, των πολιτικών και των αρχηγών κρατών είναι αρκετά εύκολο να εντοπιστούν εξαιρετικά παραδείγματα, ουσιαστικά, ηλιθίων ανθρώπων, των οποίων η καταστροφική δυνατότητα είχε (ή έχει) αυξηθεί τρομακτικά λόγω της θέσης εξουσίας που κατείχαν (ή κατέχουν). … Το ερώτημα, που συχνά εγείρουν οι λογικοί άνθρωποι, είναι πώς και γιατί τα ηλίθια άτομα καταφέρνουν να καταλάβουν υπεύθυνες θέσεις εξουσίας.

Η τάξη και οι κάστες ήταν οι κοινωνικές ρυθμίσεις που σταθερά ευνοούσαν την προώθηση ηλίθιων ατόμων σε θέσεις εξουσίας, στις περισσότερες κοινωνίες πριν από τη βιομηχανική επανάσταση. Η θρησκεία ήταν ένας ακόμη παράγοντας που συνέτεινε στην επιδείνωση του φαινομένου. Στον σύγχρονο βιομηχανικό κόσμο, οι τάξεις και οι κάστες έχουν ξορκιστεί τόσο ως λέξεις αλλά και ως έννοιες, και η θρησκεία φθίνει. Αλλά αντί για τάξεις και κάστες έχουμε πολιτικά κόμματα και γραφειοκρατία …

---

[i] Καρόλου Μ. Τσίπολλα, «οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας», σ.σ. 17-18, 44 και 57 & επ., εκδόσεις Κέδρος 2012

πολιτική οικονομία

Περί χρέους και χρεωκοπίας[i]

Οφείλω να ομολογήσω ότι, όταν βλέπω ηγεμόνες και κράτη να μάχονται και να φιλονικούν, ανάμεσα στα χρέη, στα χρεόγραφα και στις δημόσιες υποθήκες τους, τούτο μου φέρνει πάντοτε στο νου ένα αγώνα παιχνιδιού με ρόπαλα μέσα σε κατάστημα κινέζικων κομψοτεχνημάτων.

…

Αφήστε νάρθει ο καιρός (και ασφαλώς θαρθεί) όταν δεν θα γίνονται εγγραφές στα νέα δάνεια, που δημιουργούνται για τις απαιτήσεις του έτους και αυτά δεν θα φέρνουν το χρήμα που έχει προγραμματισθεί. Υποθέστε ότι είτε το ταμείο του έθνους έχει εξαντληθεί ή ότι η πίστη μας, που έως τώρα υπήρξε πλήρης, αρχίζει να μας λείπει. Υποθέστε ότι, μέσα σ’ αυτή τη δυστυχία, το έθνος απειλείται από μιαν επιδρομή˙ μια ανταρσία υποπτευόμαστε ότι σχεδιάζεται ή έχει κιόλας ξεσπάσει στο εσωτερικό˙ μια ίλη ιππικού δεν μπορεί να εξοπλιστεί από έλλειψη πληρωμής, τροφίμων ή επισκευών˙ ή ακόμη ότι δεν μπορεί να προκαταβληθεί μια ξένη επιχορήγηση. Τι πρέπει να κάνει σε μια τόσο επείγουσαν ανάγκη ένας ηγεμόνας ή υπουργός ; Το δικαίωμα της αυτοπροστασίας είναι αναπαλλοτρίωτο σε κάθε άτομο, πολύ περισσότερο σε κάθε κοινότητα. Και η μωρία των πολιτικών μας ανδρών θα είναι τότε μεγαλύτερη από τη μωρία εκείνων που πρώτοι συνήψαν χρέος˙ ή, πολύ περισσότερο, από τη μωρία εκείνων που είχαν ή εξακολουθούν να έχουν εμπιστοσύνη σ’ αυτή την ασφάλεια, εάν οι πολιτικοί αυτοί έχουν τα μέσα της σωτηρίας στα χέρια τους και δεν τα χρησιμοποιούν. … Η ανάγκη το καλεί, ο φόβος βιάζει, το λογικό προτρέπει, μόνη η συμπάθεια κραυγάζει. Το χρήμα θα αρπαχτεί αμέσως για την τρέχουσα υπηρεσία, με τις πιο πανηγυρικές διακηρύξεις, ίσως ότι θα ξαναμπεί αμέσως στη θέση του. … Ολόκληρος ο μηχανισμός, ετοιμόρροπος ήδη, γκρεμίζεται και θάβει χιλιάδες μέσα στα ερείπιά του. Τούτο, νομίζω, μπορεί να ονομαστεί ο φυσικός θάνατος της δημόσιας πίστωσης˙ γιατί την ώρα εκείνη τείνει, τόσο φυσικά όσο και ένα σώμα ζώου, προς τη διάλυση και την καταστροφή της.

Τόσο εύκολα ξεγελιέται γενικά η ανθρωπότητα ώστε, και αν ακόμη η δημόσια πίστωση δεχότανε ένα τόσο βίαιο χτύπημα, σαν εκείνο που θα προκαλούσε μια θεληματική χρεοκοπία στην Αγγλία, δεν θα περνούσε ίσως μακρός χρόνος και πάλι η πίστωση θα ξαναγεννιότανε σε όση και πριν ανθηρή κατάσταση.

…

Ο φόβος μιας αιώνιας καταστροφής της πίστωσης, που αναγνωρίζεται ως δεινό, είναι ένα περιττό φόβητρο. Ένας φρόνιμος άνθρωπος, στην πραγματικότητα, θα δάνειζε το Δημόσιο πιο πρόθυμα ύστερ’ από το σβήσιμο των χρεών μας με σφουγγάρι, παρά σήμερα˙ όπως και ένα εύπορος κατεργάρης, αν και δεν θα μπορούσε κανείς να τον αναγκάσει να πληρώσει, είναι ο προτιμώτερος οφειλέτης σε μια τίμια χρεωκοπία. … Το Δημόσιο είναι ένας οφειλέτης, που κανένας δεν μπορεί να τον υποχρεώσει να πληρώσει. Ο μόνος έλεγχος που έχουν πάνω του οι πιστωτές, είναι το συμφέρον να προφυλάξει την πίστωση.

---

[i] Δαυίδ Χιούμ, «Δοκίμια_φιλολογικά, ηθικά, πολιτικά», σε μετάφραση Ε.Π. Παπανούτσου, σ. 322-324, βιβλιοπωλείον της Εστίας

Λογοτεχνία

Ο υπηρέτης[*]

 

Δεν καταλαβαίνω για ποιο λόγο δεν έχουν σε υπόληψη το επάγγελμα του υπηρέτη.

Είναι το καταφύγιο του φιλοσόφου, η τροφή του τεμπέλη και όταν διεξάγεται όπως πρέπει, είναι μια θέση εξουσίας …

Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί οι περισσότεροι έξυπνοι άνθρωποι δεν ακολουθούν αυτή τη σταδιοδρομία, να μάθουν να κάνουν καλά αυτή τη δουλειά και να τρυγούν τα οφέλη που έχει.

Ένας καλός υπηρέτης είναι απόλυτα εξασφαλισμένος, όχι από καλοσύνη του αφεντικού του, αλλά από συνήθεια και νωθρότητα. Είναι ζόρικο για έναν άντρα να μαγειρεύει μόνος του και να μαντάρει τις κάλτσες του. Προτιμάει να κρατήσει έναν κακό υπηρέτη, παρά να τον αλλάξει.

Μα ένας καλός υπηρέτης … μπορεί να διευθύνει απόλυτα το αφεντικό του, να του λέει πώς να σκέπτεται, πώς να ενεργεί, ποια να παντρευτεί, πότε να χωρίσει, να τον τρομοκρατεί για τιμωρία του ή να τον κάνει ευτυχισμένο και, τελικά, να μην τον ξεχνάει το αφεντικό του στη διαθήκη του.

Αν ήθελα, θα μπορούσα να κλέψω, να γδύσω, να δείρω οποιοδήποτε από τ’ αφεντικά που ήμουν στην υπηρεσία τους και φεύγοντας να μου πουν κι ευχαριστώ. Το επάγγελμά μου, αυτό καθαυτό δεν με προστατεύει, με προστατεύει, όμως, το αφεντικό μου.

Εσείς είστε αναγκασμένος να δουλεύετε και ν’ αντιμετωπίζετε ένα σωρό στενοχώριες. Εγώ δουλεύω λιγότερο κι έχω λιγότερες στενοχώριες.

Και είμαι καλός υπηρέτης.

---

[*] Τζων Στάινμπεκ, «Ανατολικά της Εδέμ», σ.σ. 242-243, εκδόσεις Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 1994

Ιστορικά

στην Ελλάδα … κάποτε[1]

 

Έχω σαφή την αντίληψιν ότι απευθύνομαι, την στιγμήν αυτήν, προς ανθρώπους πεινώντας και πολυειδώς πάσχοντας. Γνωρίζω πόσας στερήσεις υφίστανται, πόσον υποφέρουν … χωρίς να ημπορούν να πράξουν τίποτε …

…

Είναι πλάνη να πιστεύη κανείς ότι, εις την σημερινήν καθολικήν δοκιμασίαν, ημπορεί να φροντίζη μόνον δι’ εαυτόν … αδιαφορών διά την δυστυχίαν η οποία απλώνεται γύρω του.

…

 

Κανείς δεν πρέπει να λησμονή ότι η δυστυχία εξωθεί τον δυστυχούντα εις πράξεις απελπισίας και ότι η έκρηξις της απογνώσεως είναι πάντοτε τρμερά και καταλήγει εις την πλήρη καταστροφήν των κοινωνιών και των αποτελούντων αυτάς ατόμων.

 

Γνωρίζετε πάντες, εκ της πείρας του παρελθόντος, πόσοι ύπουλοι εχθροί επεβουλεύθησαν και επιβουλεύονται  πάντοτε την κοινωνικήν ενότητα και την εσωτερικήν γαλήνην, βασίζοντες τας ελπίδας των εις την προϊούσαν γενικήν εξαθλίωσιν αυτήν όσον είναι δυνατόν. Διότι, ούτω, όχι μόνον επιτελούμεν το πρώτιστον καθήκον παντός χριστιανού, αλλά και προασπίζομεν την συνοχήν της κοινωνίας και εξασφαλίζομεν ομαλήν και αδιατάρακτον την συμβίωσιν των ατόμων, διά του περιορισμού της ανισότητος των κοινωνικών τάξεων και της περιστολής του διαρκώς ογκουμένου κύματος της δυσφορίας των αναξιοπαθούντων.

…

Πώς είναι δυνατόν να παρέρχηται τις ασυγκίνητος ενώπιον του σιγηλού δράματος των ανέργων αλλά και των εργαζομένων, είτε ελευθέρων εργατών είτε επί μισθώ υπαλλήλων, ιδιωτικών και δημοσίων, διά τους οποίους ευρύνεται καθημερινώς το χάσμα μεταξύ των αναγκών της ζωής και της παρεχομένης αμοιβής ;

 

Είναι αυτοί οι ασυγκρίτως περισσότεροι, οι κυρίως πεινώντες και πάσχοντες εν τω μέσω της γενικής δοκιμασίας.

---

[1] Ηλία Βενέζη, Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός – οι χρόνοι της δουλείας, Εστία, Αθήνα 1981

Μωρίας εγκώμιον

σήμερα, όπως παλιά[1]

 

Μήτε το Χάος, μήτε ο Άδης, μήτε ο Κρόνος, μήτε ο Ιαπετός, μήτε κανένας απ’ αυτούς τους ξεπεσμένους και σκουριασμένους θεούς είναι ο πατέρας μου. Με γέννησε ο Πλούτος, μόνος πατέρας ανθρώπων και θεών, και να με συμπαθά ο Ησίοδος κι ο Όμηρος, ακόμα κι ο Δίας. Μ’ ένα του γνέψιμο, σήμερα, όπως παλιά, όλος ο κόσμος έρχεται τα’ απάνω κάτω, εμ ιερός εμ βέβηλος. Αυτός κανονίζει με τα κέφια του πολέμους, ειρήνη, κυβερνήσεις, συμβούλια, δικαστήρια, συνελεύσεις, γάμους, συνθήκες, συμμαχίες, αν κάποιος τον θυμώσει, ακόμα κι η Παλλάδα να κατέβει, δεν τον γλυτώνει. Απ’ την άλλη, όποιος τά ‘χει καλά μαζί του, κοροϊδεύει ακόμα και τον μεγάλο Δία με τα’ αστροπελέκια του.

 

Τέτοιος είναι ο πατέρας μου, και το καυχιέμαι …

---

[1] Εράσμου, Μωρίας εγκώμιον, σε μετάφραση Στρατή Τσίρκα, σ.σ. 39-40, εκδόσεις Ηριδανός 1970

ιστορίες τοκογλυφίας

Το κελεπούρι[i]

Το 2001 η Ελλάδα δεν ενδιαφέρει διόλου την «Γκόλντμαν Σαξ», που είναι απορροφημένη, την εποχή εκείνη, με τις αναδυόμενες  χώρες, οι οποίες αρχίζουν να προσελκύουν ορισμένες μεγάλες τράπεζες. Από την πλευρά της, η «Γκόλντμαν Σαξ ιντερνάτιοναλ» ρίχνει το βάρος στη Γερμανία, στην Ανατολική Ευρώπη και στην Τουρκία. Η τράπεζα δεν έχει θυγατρική στην Αθήνα. Οι ελληνικοί φάκελοι, κατά το παράδειγμα των χρηματοδοτήσεων της εμπορικής ναυτιλίας, δουλεύονται στο Λονδίνο, όπου είναι εγκατεστημένοι οι Έλληνες εφοπλιστές.

Το 1999, όταν αποφασίζεται η δημιουργία του ευρώ, η Ελλάδα δεν μπορεί να προχωρήσει στο κοινό νόμισμα. Στα χαρτιά, οι όροι συμμετοχής στον μηχανισμό είναι τα πολύ αυστηρά κριτήρια που διατυπώθηκαν στην Συνθήκη του Μάαστριχτ : χρέος κάτω από το 60% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος και έλλειμμα προϋπολογισμού κάτω από το 3%. Η Ελλάδα απέχει πολύ. … Ο επίτροπος για τις Οικονομικές και Νομισματικές Υποθέσεις, ο Γάλλος Υβ Τιμπώ ντε Σιλγκί, ένας από τους αρχιτέκτονες της μετάβασης στο ευρώ, ανάγει το όραμα της διεύρυνσης σε προσωπική υπόθεση. Άλλωστε, όλες οι χώρες του νέου «κλαμπ» δεν τακτοποίησαν κάπως τα λογιστικά τους, ώστε να πληρούν τα κριτήρια του Μάαστριχτ, ελαττώνοντας τα χρέη τους ; Μεταξύ κατεργαρέων, ειλικρίνεια.

Η ελληνική κυβέρνηση ζητά από την «Γκόλντμαν Σαξ» να την βοηθήσει να βρει τεχνάσματα, για να μπει στη ζώνη του ευρώ, λίγο μετά τη δημιουργία του νέου νομίσματος. Η Αθήνα θέλει, κυρίως, να κρύψει την έκταση των ελλειμμάτων της. Για να γίνει αυτό, οι σοσιαλιστές, με ηγέτη τον Κώστα Σημίτη, έχουν την πρόθεση να απαλλαγούν από το βάρος των στρατιωτικών δαπανών … ώστε αυτές να μην συμπεριλαμβάνονται στις δημόσιες δαπάνες.

Γιατί η «Γκόλνμαν Σαξ» να αρνηθεί μια τέτοια εντολή, με υψηλή αμοιβή, και να μην κάνει ένα νομότυπο φτιασίδωμα ; Παρά τις συχνά απρόβλεπτες δυσκολίες που παρουσιάζουν οι σχέσεις με τον χώρο της πολιτικής, η «βοήθεια» προς τα κράτη βρίσκεται στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων των επενδυτικών τραπεζών. Αν και οι ευρωπαϊκοί οίκοι έχουν την τάση να αφήνουν αυτού του είδους τις συναλλαγές για τα γραφεία των ειδικών λογιστών, οι αμερικανοί συνάδελφοί τους παρέχουν, συχνά, και με κάθε νομιμότητα αυτού του τύπου τις υπηρεσίες. Και άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσέφυγαν στην «τεχνογνωσία» των μεγάλων χρηματοοικονομικών οργανισμών για να «βελτιστοποιήσουν» την εικόνα των εθνικών τους λογαριασμών. Η Ιταλία έκανε ακριβώς το ίδιο με την αμερικανική τράπεζα «Τζι Πι Μόργκαν».

Για την «Γκόλντμαν Σαξ» η Ελλάδα γίνεται ξαφνικά μάννα εξ ουρανού. Πώς να μην δουν ότι μια μικρή χώρα με αδύναμη τραπεζική υποδομή, στοιχειώδεις στατιστικές των δημοσιονομικών και με ανθούσα παραοικονομία, που καθιστά προβληματική της είσπραξη φόρων και δασμών, αποτελεί κελεπούρι .

…

Η διαφορά μεταξύ των αγορών που γίνονται για να «υπάρχει κάλυψη» – τα  περίφημα ΣιΝτιΕς – και εκείνων με καθαρά κερδοσκοπικό σκοπό είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστεί. Αλλά, τι σημασία έχει, αφού στην ελληνική υπόθεση όλος ο κόσμος βγαίνει κερδισμένος ; Το κόλπο δίνει τη δυνατότητα στην Αθήνα να εξαφανίσει προσωρινά τα δισεκατομμύρια ευρώ του χρέους ως διά μαγείας. Από την πλευρά της η «Γκόλντμαν Σαξ» επωφελείται από τα μεγάλα περιθώρια κέρδους …

Μακροπρόθεσμα, όμως, οι τόκοι που θα δίνει το ελληνικό κράτος αποκαλύπτονται βαρύτεροι από εκείνους ενός απλού τραπεζικού δανείου. Θα κουβαλά το βάρος αυτής της υπογραφής για μεγάλο χρονικό διάστημα.

---

[i] Από το βιβλίο του Γάλλου δημοσιογράφου Μάρκ Ρως «η τράπεζα», σ.σ. 21 κ.επ., εκδόσεις Μεταίχμιο 2010